Masterplan licht Tolhuistuin

Voor het iLo hebben coachees Maarten Warmerdam en Andrea Droës zich gebogen over de verlichting van de Tolhuistuin (THT), waar het iLo gevestigd is. Onderstaand artikel is een samenvatting van het plan 'Licht in de Tolhuistuin'.

Bij het ontwerp is uitgegaan van de THT als geheel. Binnen het totaalconcept zijn op het terrein duidelijke verschillen merkbaar wat betreft doel, functie en uitstraling. Wat wil de Tolhuistuin uitstralen? Hoe krijgt de Tolhuistuin een open gezicht naar bezoekers, gebruikers en buurtbewoners? Het plan is onderverdeeld in drie profielen met een eigen karakter.

Publieksgebouw - Park - Poortplein

Publieksgebouw
Het publieksgebouw is het openbare culturele gedeelte met een scala van activiteiten gedurende het hele jaar. Het park heeft een geheel andere, eigen sfeer. De oude bomen stralen rust en bezinning uit. Het park wordt gebruikt voor culturele buitenactiviteiten in de zomer. Aan de noordzijde bevind zich het Poortplein, onderdeel van de Noordkop. Dit gebied richt zich op de creatieve sector met werkplekken voor bedrijven.

Huidige lichtsituatie
De huidige lichtsituatie is voortgekomen uit de veiligheids-behoefte van Shell. Het weren van bezoekers was het doel. Met de hoge masten, natriumlampen en verblindend licht heeft het landschap over het hele terrein een allesbehalve gastvrije uitstraling. De passant wordt geweerd en niet uitgenodigd om het terrein op te komen.

Kernpunten lichtvisie: Ont-Shell-ing.
Het op zichzelf interessante terrein is door Shell jarenlang hermetisch van de buitenwereld afgesloten. Het openstellen van het terrein geeft het gebied terug aan de gebruikers, buurtbewoners, bezoekers en passanten. Het lichtontwerp voor het gebied dient getransformeerd te worden van afschrikwekkend naar vriendelijke toegankelijkheid.

foto: Lichtmasten entree's: bloemmodel

Een laagdrempelig lichtplan op menselijke schaal.
Het begint bij de toegangspoorten en entree's. Het licht bij de entree scheidt de omgeving van de tuin en draagt bij aan het karakter van de Tolhuistuin als culturele verblijfruimte. Het verwondert en verbaast.

Contouren van het terrein: ‘de rode draad’.
Het is belangrijk om het Tolhuisterrein als één gebied te herkennen. Het plan is dan ook om door een verbijzondering van het licht op de grens, de contouren van het terrein te verduidelijken.

foto: rode draad oost

Aanlichten bestaande architectuur.
De bebouwing van de Tolhuistuin heeft interessante elementen in de stijl van het 'nieuwe bouwen'. De belichting moet het bewustzijn daarvan ondersteunen.

Nieuwe routes, strooiletters, naamborden.
Licht helpt het publiek de weg te vinden. In het belang van de directieve functie van licht, zowel voor de tuin als voor het hele terrein, dient het licht aangepast te worden. Lichtkleur, lichtrichting en lichtintensiteit vormen hiervoor de ingrediënten. De lichtvisie van de Tolhuistuin wil een poëtische functie aan de verschillende deelplannen van het terrein koppelen, in licht en in tekst. Op het hele terrein komen projecties van letters en het aanlichten van letters terug; in titels van gebouwen en in lichteffecten.

Foto: poort van noord

Uitgangspunten techniek en lichtbeleving.
Het lichtplan voor de Tolhuistuin is ontworpen om een vriendelijke omgeving voor alle gebruikers van de THT te bieden. Daarom wordt uitgegaan van verlichting met “wit licht” en een goede kleurweergave (CRI > 80%). De verbetering van kleurweergave sluit beter aan bij de beleving die het gebied overdag oproept en verhoogt het gevoel van veiligheid door betere herkenning van mensen. Verblinding door de lichtbronnen en grote contrasten met interieurverlichting worden vermeden. Voor het realiseren van de plannen is zo veel mogelijk uitgegaan van materialen die aanwezig zijn op het terrein en overtollig zijn. Het (creatief) hergebruiken van bestaande materialen is duurzaam. Energiebesparing wordt vooral bereikt door de keuze van de lichtbron en de beheersing van het schakelen.

Publieksgebouw
Het kantinegebouw heeft een kenmerkende structuur. Zowel het dak als de zwevende onderkant worden gekenmerkt door een terugkerende piramidevorm. Het lichtplan versterkt het zwevende karakter van het gebouw en legt er de nadruk op. Een licht-stuur-programma benadrukt de vorm nog eens extra door lichtwisselingen. Het publieksgebouw krijgt op deze manier een karakteristiek beeld dat eye-catcher is voor het hele gebied.

foto: bewustwording van het water

Park:
In ons voorstel worden voor de verbindingsroutes bestaande armaturen gebruikt met betere lichtbronnen. Herkenbaarheid van de omgeving en ritmering zijn hierbij sleutelwoorden. Het park is ’s nachts een schaduw-oase in de verlichte stad en biedt rust voor veel vogels. Wanneer het park ’s nachts gesloten is hoort het uitschakelen van de verlichting daarbij. In het park ben je je niet bewust van het water dat er langs ligt. Met doorkijkjes en het belichten van de bruggen willen we deze beleving herstellen, zowel van binnenuit als van buitenaf gezien. Het park kent ook twee intieme binnenpleintjes, hiervoor is een warm lichtkarakter bedacht om het gevoel van ontdekking en beschutting te versterken.

Poortplein:
Het Poortplein wordt vooral gekenmerkt door de bebouwing rondom: het Poortgebouw, Villa Abspoel en de Staalvilla. Het lichtplan wil architectonische elementen van deze gebouwen op een speelse manier accentueren. Het terrein aan de waterkant van het Poortgebouw functioneert als plein. Het lichtplan voor dit gebied combineert industriële lichtkwaliteit met de samenbindende functie die licht op een plein heeft. |